Cantina Tramin – karaktervolle bergwijnen uit Alto Adige
Cantina Tramin behoort tot de meest vooraanstaande wijnproducenten van Alto Adige. De historische coöperatie is gevestigd in Termeno, in het Duits Tramin genoemd, aan de zuidzijde van de Alpen. Hier werken ongeveer 160 wijnbouwfamilies samen aan een brede collectie frisse, aromatische en gastronomische bergwijnen.
Het wijnhuis staat wereldwijd bekend om zijn bijzondere interpretaties van Gewürztraminer. Wijnen als Nussbaumer, Terminum en Epokale laten zien hoeveel elegantie, frisheid en bewaarpotentieel deze aromatische druif kan bezitten. Daarnaast produceert Cantina Tramin hoogwaardige wijnen van onder andere Chardonnay, Pinot Grigio, Pinot Bianco, Sauvignon Blanc, Pinot Noir en Lagrein.
De wijngaarden liggen verspreid over verschillende hoogtes en microklimaten. Warme mediterrane dagen worden afgewisseld door koele nachten en koude luchtstromen uit de bergen. Hierdoor ontwikkelen de druiven veel aroma en rijpheid, terwijl frisse zuren en minerale spanning behouden blijven.
De geschiedenis van Cantina Tramin
Cantina Tramin werd in 1898 opgericht door Christian Schrott, de toenmalige pastoor van Termeno en later lid van het Oostenrijkse parlement. In die periode hadden veel kleine wijnbouwers in Alto Adige moeite om zelfstandig een stabiel inkomen op te bouwen.
Schrott stimuleerde de wijnbouwers om hun krachten te bundelen. Door gezamenlijk druiven te verwerken, wijn te maken en investeringen te doen, konden zij hun positie verbeteren en de kwaliteit van hun wijnen verhogen.
De coöperatie groeide geleidelijk uit tot een van de belangrijkste producenten van Alto Adige. In 1971 fuseerde Cantina Tramin met de historische Cantina Sociale di Egna, die al in 1893 was opgericht.
Door deze samenwerking kreeg Cantina Tramin toegang tot extra wijngaarden en terroirs. Daaronder bevonden zich belangrijke Pinot Noir-wijngaarden bij Mazon en Glen, die tegenwoordig een belangrijke rol spelen in de rode topwijnen van het huis.
Van coöperatie naar topproducent
Cantina Tramin is een coöperatie, maar werkt op een manier die sterk doet denken aan een verzameling kleine familiedomeinen. Veel aangesloten wijnbouwers beheren slechts enkele kleine percelen en kennen iedere wijnstok persoonlijk.
De wijnbouwers volgen gezamenlijk vastgestelde kwaliteitsregels. Daarbij wordt onder andere gelet op snoei, opbrengstbeperking, bodemonderhoud, gezondheid van de druiven en het exacte oogstmoment.
In de jaren negentig begon Cantina Tramin onder leiding van wijnmaker Willi Stürz met de ontwikkeling van een hoogwaardige selectielijn. De beste druiven uit bijzondere wijngaarden werden voortaan afzonderlijk verwerkt.
Uit deze kwaliteitsontwikkeling ontstonden wijnen als Nussbaumer, Unterebner, Stoan, Maglen, Urban, Loam, Troy en Epokale. Deze wijnen hebben Cantina Tramin internationaal op de kaart gezet als producent van hoogwaardige en langlevende bergwijnen.
Termeno en Alto Adige
Cantina Tramin bevindt zich in Termeno sulla Strada del Vino, in het Duitstalige deel van Noord-Italië. De Duitse naam van het dorp is Tramin. Het ligt ten zuiden van Bolzano, tussen de Alpen en de warme vallei van de rivier de Adige.
De streek combineert Italiaanse en Oostenrijkse invloeden. Dat is zichtbaar in de architectuur, gastronomie, plaatsnamen en gebruikte druivenrassen. Ook op de wijnetiketten worden regelmatig zowel de Italiaanse als de Duitse druivennamen vermeld.
Termeno wordt historisch sterk geassocieerd met Gewürztraminer. Algemeen wordt aangenomen dat de naam Traminer naar het dorp Tramin verwijst. De druif heeft zich inmiddels over verschillende Europese wijngebieden verspreid, maar vindt rond Termeno bijzonder geschikte omstandigheden.
Wijngaarden op verschillende hoogtes
De wijngaarden van de aangesloten wijnbouwers liggen op hoogtes van ongeveer 200 tot ruim 800 meter boven zeeniveau. Daardoor beschikt Cantina Tramin over een grote variatie aan temperaturen, exposities, bodems en microklimaten.
Op de lagere en warmere percelen kunnen laatrijpende blauwe druiven als Lagrein, Merlot en Cabernet Sauvignon volledig rijpen. Deze druiven ontwikkelen hier rijp donker fruit, kleur en structuur.
De hoger gelegen wijngaarden zijn koeler en bijzonder geschikt voor witte druiven als Gewürztraminer, Chardonnay, Pinot Grigio, Pinot Bianco, Sauvignon Blanc en Müller-Thurgau. De langere rijping geeft deze wijnen veel aroma, maar ook frisse zuren en verfijning.
De beste percelen worden afzonderlijk gevolgd en geoogst. De druiven worden op basis van hun herkomst, rijpheid en kwaliteit toegewezen aan de klassieke wijnen of aan de prestigieuze selectiewijnen.
Mediterraan en alpien klimaat
Het klimaat rond Termeno wordt bepaald door een bijzondere combinatie van mediterrane warmte en alpiene verkoeling. Overdag stroomt warme lucht vanuit het zuiden de vallei binnen. Ook de Ora, een wind die vanuit de richting van het Gardameer komt, heeft invloed op de wijngaarden.
Deze warme en droge lucht bevordert de rijping en helpt vocht uit de wijngaarden te verdrijven. Na zonsondergang stroomt koude lucht vanaf de omliggende bergen naar beneden.
De grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht vertragen de afbraak van zuren en stimuleren de ontwikkeling van aroma’s. Daardoor kunnen de druiven zeer rijp worden zonder hun frisheid te verliezen.
Deze combinatie verklaart waarom de wijnen van Cantina Tramin vaak rijk en aromatisch zijn, maar tegelijkertijd een levendige, minerale en soms licht zilte structuur bezitten.
Bodems van kalk, klei en porfier
De wijngaarden liggen op uiteenlopende bodems. Rond Termeno komen onder andere kalkhoudend grind, klei, leem, zand en verweerd porfier voor.
Kalkrijke bodems geven de wijnen frisheid, spanning en een verfijnde minerale structuur. Klei en leem kunnen water vasthouden en dragen bij aan kracht, concentratie en een volle textuur.
Porfier is een vulkanisch gesteente dat veel voorkomt in Alto Adige. Bodems met porfier zijn vaak arm, stenig en goed drainerend. De wijnstokken moeten diep wortelen en leveren druiven met veel concentratie en een herkenbare kruidige mineraliteit.
De combinatie van bodem, hoogte en expositie bepaalt welk druivenras op ieder perceel wordt aangeplant. Daardoor kan Cantina Tramin voor iedere druif de meest geschikte omstandigheden selecteren.
Gewürztraminer als specialiteit
Gewürztraminer vormt het hart van Cantina Tramin. De druif staat bekend om zijn uitgesproken geur van rozen, lychee, rijpe perzik, mango, citrus en specerijen.
In een warm klimaat kan Gewürztraminer zwaar en alcoholrijk worden. De koele bergnachten rond Termeno helpen echter om voldoende zuren en frisheid te behouden. Daardoor combineren de beste wijnen aromatische kracht met elegantie en spanning.
Cantina Tramin maakt verschillende stijlen Gewürztraminer. De klassieke versie is toegankelijk en fruitgericht. Selida is krachtiger en complexer, terwijl Nussbaumer tot de meest prestigieuze droge Gewürztraminers van Italië behoort.
Voor Roen en Terminum blijven de druiven langer aan de wijnstok hangen. Epokale krijgt na de vinificatie een uitzonderlijk lange rijping in een voormalige mijn hoog in de Alpen.
Druivenrassen van Cantina Tramin
Cantina Tramin werkt met een brede selectie druivenrassen die zijn aangepast aan de verschillende hoogtes en microklimaten:
- Gewürztraminer
- Chardonnay
- Pinot Grigio
- Pinot Bianco
- Sauvignon Blanc
- Müller-Thurgau
- Moscato Giallo
- Pinot Noir
- Lagrein
- Schiava
- Merlot
- Cabernet Sauvignon
- Cabernet Franc
De witte druiven vormen het grootste deel van de reputatie van Cantina Tramin. Toch maakt het huis ook verfijnde rode wijnen, variërend van lichte Schiava en elegante Pinot Noir tot krachtige Lagrein en gestructureerde Cabernet-Merlotblends.
Oogst en selectie
Het juiste oogstmoment is essentieel voor de stijl van Cantina Tramin. De kleine percelen worden tijdens de rijpingsperiode afzonderlijk gecontroleerd. Niet alleen het suikergehalte, maar ook zuurgraad, aroma, schilrijpheid en gezondheid van de druiven worden beoordeeld.
De druiven voor de betere wijnen worden met de hand geoogst en in kleine bakken naar de wijnkelder gebracht. Daardoor blijven de trossen intact en kan oxidatie of beschadiging zoveel mogelijk worden beperkt.
De beste percelen leveren bewust lage opbrengsten. Door minder druiven per wijnstok te laten rijpen, ontstaat meer concentratie en aromatische diepgang.
Vinificatie
De vinificatie wordt aangepast aan druivenras, wijngaard en gewenste wijnstijl. Frisse witte wijnen worden voornamelijk in roestvrijstalen tanks vergist. De gecontroleerde temperatuur helpt om citrus, bloemen en vers fruit te behouden.
Complexere witte wijnen worden geheel of gedeeltelijk in grote houten vaten of kleinere Franse eikenhouten vaten vergist. Rijping op de fijne gistcellen geeft extra structuur, romigheid en lengte.
Bij sommige wijnen vindt een gedeeltelijke of volledige malolactische omzetting plaats. Hierdoor worden de zuren zachter en krijgt de wijn een rondere textuur.
De rode wijnen vergisten in roestvrij staal of grote houten kuipen. Na de vergisting rijpen de betere cuvées in barriques, grote houten vaten of betonnen tanks. Het hout wordt gebruikt om structuur en complexiteit toe te voegen, zonder het karakter van de druif te overheersen.
Nussbaumer Gewürztraminer
Nussbaumer is het bekendste voorbeeld van droge Gewürztraminer van Cantina Tramin. De druiven komen van hooggelegen, zonnige wijngaarden rond de historische Nussbaumer-boerderij.
De wijnstokken groeien op kalkhoudend grind en leem boven een ondergrond van porfier. Warme dagen zorgen voor rijpheid, terwijl koude berglucht tijdens de nacht frisheid en aromatische precisie behoudt.
Nussbaumer heeft uitgesproken aroma’s van rozen, lychee, rijpe perzik, mango, citrus, kruidnagel en fijne specerijen. De smaak is vol en geconcentreerd, maar bezit voldoende zuren en mineraliteit om in balans te blijven.
De wijn vergist in roestvrijstalen tanks en rijpt langdurig op de fijne gist. Ondanks zijn aromatische karakter kan Nussbaumer zich vele jaren op fles verder ontwikkelen.
Epokale Gewürztraminer
Epokale is een van de meest bijzondere wijnen van Cantina Tramin. De wijn wordt gemaakt van geselecteerde Gewürztraminer uit twee oudere wijngaarden bij Nussbaumer.
Na de vinificatie rijpt Epokale ongeveer zeven jaar in de voormalige mijn van Ridanna Monteneve. Deze mijn ligt op meer dan 2.000 meter hoogte en heeft het hele jaar door een vrijwel constante temperatuur en luchtvochtigheid.
De uitzonderlijke rijping geeft de wijn tijd om zijn krachtige fruit en restzoet te integreren. Epokale combineert rozen, lychee, abrikoos, tropisch fruit en specerijen met frisse zuren, minerale spanning en een lange afdronk.
De eerste uitgebrachte jaargang, Epokale 2009, was de eerste Italiaanse witte wijn die 100 punten ontving van Robert Parker’s Wine Advocate.
Terminum en Roen
Terminum is een zeldzame zoete Gewürztraminer die alleen kan worden geproduceerd wanneer de omstandigheden geschikt zijn voor edele rotting. De druiven worden doorgaans pas eind november geoogst.
De wijngaarden liggen in kleine beschutte zones waar vocht langer aanwezig blijft. Hierdoor kan Botrytis cinerea zich ontwikkelen en worden suiker, zuren en aroma’s in de druiven geconcentreerd.
Terminum heeft aroma’s van abrikoos, perzik, mango, lychee, sinaasappelschil, honing en vanille. De zeer zoete smaak wordt in balans gehouden door geconcentreerde zuren en mineraliteit.
Roen is eveneens een laat geoogste Gewürztraminer. De druiven drogen tot eind november of begin december aan de wijnstok. Na de persing vergist en rijpt de wijn in kleine Franse eikenhouten vaten.
Troy Chardonnay
Troy is de meest prestigieuze Chardonnay van Cantina Tramin. De naam betekent ‘pad’ in het plaatselijke dialect en verwijst naar de lange zoektocht van het wijnhuis naar een eigen alpiene interpretatie van Chardonnay.
De druiven groeien op ongeveer 500 tot 550 meter hoogte op bodems van kalkhoudend grind en leem. Ze worden met de hand geoogst en als volledige trossen voorzichtig geperst.
De alcoholische en malolactische vergisting vinden plaats in Franse eikenhouten vaten. Daarna rijpt de wijn eerst op de fijne gist in hout en vervolgens langdurig in roestvrij staal.
Troy combineert citrus, bloemen, mango, meloen en kamille met hazelnoot, geroosterde amandel en subtiel hout. De rijke structuur wordt gedragen door frisse zuren, ziltigheid en een lange minerale afdronk.
Stoan
Stoan is een bijzondere witte blend van voornamelijk Chardonnay, aangevuld met Sauvignon Blanc, Pinot Bianco en een kleine hoeveelheid Gewürztraminer.
Chardonnay zorgt voor body en rijp fruit, Sauvignon Blanc voor frisheid en kruidigheid, Pinot Bianco voor finesse en Gewürztraminer voor florale en exotische aroma’s.
De druiven komen vooral van hooggelegen wijngaarden met stenige, kalkrijke en mineraalrijke bodems. De wijn vergist en rijpt in grote houten vaten met langdurig contact met de fijne gist.
Stoan toont aroma’s van perzik, abrikoos, peer, ananas, witte bloemen, kruiden en citrus. De smaak is rijk en romig, maar behoudt een frisse en licht zilte finale.
Unterebner Pinot Grigio
Unterebner laat zien dat Pinot Grigio veel meer kan zijn dan een eenvoudige en lichte terraswijn. De eerste jaargang werd in 1989 gemaakt en vormde een belangrijk onderdeel van de kwaliteitsontwikkeling van Cantina Tramin.
De wijn is voller, krachtiger en complexer dan de klassieke Pinot Grigio. Rijp fruit, peer, perzik en citrus worden gecombineerd met kruiden, noten, romigheid en een uitgesproken alpiene frisheid.
Door gedeeltelijke vergisting en rijping in hout krijgt Unterebner extra structuur, zonder dat de natuurlijke elegantie van Pinot Grigio verloren gaat.
Maglen Pinot Noir
Maglen Pinot Noir Riserva wordt gemaakt van druiven uit twee verschillende maar aanvullende terroirs: de historische wijngaarden op het plateau van Mazon en de steile, zonnige hellingen van Glen.
Mazon staat bekend om zijn verfijnde en elegante Pinot Noir. Glen voegt rijpheid, kracht en kruidigheid toe. Samen leveren de gebieden een wijn met aroma’s van zure kersen, rode bessen, bosfruit, sinaasappelschil en specerijen.
Na de vergisting rijpt Maglen eerst in Franse eikenhouten vaten en vervolgens in betonnen tanks. De wijn combineert fijne tannines met frisse zuren, sappig rood fruit en een lange, minerale finale.
Urban Lagrein
Urban Lagrein Riserva wordt gemaakt van een van de belangrijkste inheemse blauwe druiven van Alto Adige. De wijngaarden liggen op relatief lage en warme percelen met bodems van kalkhoudend en porfierhoudend grind, zand en leem.
De wijnstokken variëren sterk in leeftijd en sommige zijn meer dan honderd jaar oud. De druiven leveren een diepgekleurde wijn met aroma’s van viooltjes, blauwe bessen, zwarte bessen, cacao en bosfruit.
Urban rijpt twaalf maanden in Franse barriques, gevolgd door verdere rijping in beton en op fles. De wijn is krachtig en vol, maar heeft rijpe tannines en een fluweelzachte structuur.
Loam Cabernet Merlot
Loam wordt gemaakt van Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Merlot. De druiven groeien op warme, beschutte wijngaarden op ongeveer 250 tot 350 meter hoogte.
De kalkhoudende grind- en leembodems slaan warmte op, waardoor de laatrijpende druiven volledig rijp kunnen worden. Dat is niet vanzelfsprekend in een alpien wijngebied.
Loam combineert zwarte bessen, wilde kersen, gedroogd fruit, kruiden, cederhout en donkere chocolade. Na de vergisting rijpt de wijn achtereenvolgens in barriques, grote houten vaten en op fles.
De architectuur van Cantina Tramin
Het moderne gebouw van Cantina Tramin werd ontworpen door de Zuid-Tiroolse architect Werner Tscholl en in 2010 voltooid.
De opvallende groene constructie rond het gebouw is geïnspireerd op de ranken en takken van een wijnstok. Glas, staal, beton en hout verbinden het historische wijnhuis met de moderne uitbreiding.
De nieuwe delen werden zo ontworpen dat er geen waardevolle wijngaard voor hoefde te verdwijnen. Vanuit de proefruimte kijken bezoekers direct uit over de omliggende wijnranken en bergen.
Duurzame wijnbouw
Cantina Tramin werkt samen met de aangesloten wijnbouwers aan een duurzamer beheer van de wijngaarden. Op bijna negentig procent van het totale areaal worden geen herbiciden gebruikt.
Natuurlijke begroeiing tussen de wijnranken bevordert het bodemleven, helpt erosie voorkomen en biedt ruimte aan planten, insecten en andere organismen.
Ook de wijnkelder is ontworpen met aandacht voor energiegebruik en recyclebare materialen. Zonnepanelen op het dak voorzien volgens het wijnhuis in een groot deel van de energiebehoefte.
Door duurzame technieken op honderden kleine percelen toe te passen, kan de coöperatie een grote positieve invloed uitoefenen op het landschap rond Termeno.
De stijl van Cantina Tramin
De witte wijnen van Cantina Tramin combineren aromatische intensiteit met alpiene frisheid. Gewürztraminer is rijk, bloemig en kruidig, maar behoudt spanning. Chardonnay varieert van fris en fruitig tot krachtig, romig en houtgerijpt.
Pinot Grigio en Pinot Bianco zijn zuiver en mineraal, terwijl Sauvignon Blanc meer citrus, kruiden en groene aroma’s laat zien.
De rode wijnen combineren rijpheid met frisse zuren. Pinot Noir is elegant en verfijnd, Lagrein krachtig en fluweelachtig en Loam vol, donker en gestructureerd.
De klassieke wijnen zijn vooral bedoeld om jong te drinken. De selectiewijnen hebben meer concentratie en kunnen zich afhankelijk van druif en jaargang jarenlang op fles ontwikkelen.
Lekker bij
Gewürztraminer is heerlijk bij Thaise curry, Vietnamese gerechten, kruidige kip, foie gras, paté en krachtige kazen. Ook bij gerechten met gember, koriander of milde chili komt het aromatische karakter mooi tot zijn recht.
Nussbaumer past uitstekend bij kreeft, coquilles, geroosterde eend, Aziatische gerechten en zachte blauwschimmelkazen.
Pinot Grigio en Pinot Bianco combineren goed met gegrilde vis, schaal- en schelpdieren, asperges, risotto en lichte pastagerechten.
Stoan en Troy Chardonnay passen bij tarbot, kreeft, kalfsvlees, gevogelte, paddenstoelenrisotto en gerechten met een romige saus.
Maglen Pinot Noir is een mooie begeleider van eendenborst, kalfsvlees, geroosterde kip, paddenstoelen en zachte kazen.
Urban Lagrein en Loam passen bij wild, gegrild rundvlees, lamsbout, stoofgerechten, gerookt vlees en oude harde kazen.
Terminum en Roen zijn geschikt bij foie gras, fruitdesserts, blauwschimmelkaas en verfijnde desserts met abrikoos, perzik of honing.
Cantina Tramin kopen bij Wijndeal
Cantina Tramin laat zien dat een wijncoöperatie kwaliteit, traditie en innovatie uitstekend kan combineren. De grote verscheidenheid aan hoogtes, bodems en microklimaten maakt het mogelijk om zowel frisse klassieke wijnen als complexe en langlevende selectiewijnen te produceren.
Bekijk Cantina Tramin bij Wijndeal.nl en ontdek de aromatische Gewürztraminer, verfijnde Pinot Grigio, elegante Pinot Noir en karaktervolle bergwijnen uit Alto Adige.
