Poggio alla Sala – historische Vino Nobile uit Montepulciano
Poggio alla Sala is een historisch wijnlandgoed in het zuiden van Montepulciano, midden in het glooiende landschap van Toscane. Het domein staat vooral bekend om elegante en karaktervolle rode wijnen van Prugnolo Gentile, de lokale variant en benaming van Sangiovese.
De wijngaarden liggen rondom Sant’Ilario en Argiano, op zonnige heuvels die uitkijken over de Valdichiana. De combinatie van zand, klei, oude zeesedimenten en kleine stenen geeft de wijnen hun herkenbare balans tussen rijp fruit, frisse zuren, kruidigheid en verfijnde tannines.
De belangrijkste wijn is de klassieke Vino Nobile di Montepulciano DOCG. Daarnaast maakt Poggio alla Sala onder andere Rosso di Montepulciano, Vino Nobile Riserva, Parceto, Pieve Sant’Ilario, Chianti Colli Senesi en de Toscaanse blend Il Torrino.
De geschiedenis van Poggio alla Sala
De geschiedenis van Poggio alla Sala gaat veel verder terug dan de moderne wijnbouw. De strategisch gelegen heuvel keek uit over de Valdichiana en lag dicht bij de oude plaatsen Chiusi en Chianciano. Daardoor was deze locatie al in de Etruskische tijd van groot belang.
De Etrusken gebruikten het gebied onder andere voor de aanleg van grafkamers en monumentale grafheuvels. Bij archeologische opgravingen zijn verschillende voorwerpen gevonden die verband houden met het bewaren en gebruiken van wijn en olijfolie.
Een belangrijke ontdekking vond plaats in 1877. Tijdens werkzaamheden door de familie Bonci Casuccini werd een Etruskische grafkamer gevonden met een rijke verzameling grafgiften. Verschillende vondsten uit het gebied zijn later opgenomen in Italiaanse en internationale museale collecties.
De eeuwenlange aanwezigheid van wijn, olijfolie en landbouw maakt Poggio alla Sala tot meer dan alleen een moderne wijnproducent. Het landgoed vormt een voortzetting van een lange agrarische traditie rondom Montepulciano.
De familie Gattavecchi
Poggio alla Sala was jarenlang nauw verbonden met de familie Gattavecchi. Deze familie behoort tot de historische wijnfamilies van Montepulciano en produceert al meer dan een eeuw Vino Nobile di Montepulciano.
Gattavecchi behoorde in 1965 tot de zeven oprichtende producenten van het Consorzio del Vino Nobile di Montepulciano. De familie speelde daarmee een belangrijke rol bij de bescherming en internationale bekendheid van de herkomstbenaming.
In 1996 verwierf de familie het historische landgoed Poggio alla Sala. De wijngaarden werden verder ontwikkeld en de naam Poggio alla Sala groeide uit tot een afzonderlijke wijnserie naast de traditionele Gattavecchi-wijnen.
Op veel oudere flessen staat daarom nog duidelijk Famiglia Gattavecchi vermeld. Deze etiketten vertegenwoordigen de periode waarin de familie verantwoordelijk was voor de wijngaarden, vinificatie en internationale verkoop.
De familie Toppetta
In 2022 werd Poggio alla Sala overgenomen door de familie Toppetta. De nieuwe eigenaren zetten de historische wijnproductie voort en namen ook de activiteiten en naam van Gattavecchi over.
Het doel van de familie is om de bestaande stijl van Poggio alla Sala te behouden en tegelijkertijd verder te investeren in wijngaardbeheer, selectie, vinificatie en de presentatie van de verschillende herkomsten binnen Montepulciano.
De overname betekent dat oudere en nieuwere jaargangen in uitstraling kunnen verschillen. Oude flessen kunnen nog Famiglia Gattavecchi vermelden, terwijl de huidige productie onder verantwoordelijkheid van Tenuta Poggio alla Sala en de familie Toppetta valt.
Montepulciano in Toscane
Het wijngebied Montepulciano ligt in het zuidoosten van Toscane, tussen de Valdichiana en de Val d’Orcia. De historische stad ligt boven op een heuvel en wordt omringd door wijngaarden, olijfbomen, cipressen en kleine landbouwbedrijven.
Montepulciano moet niet worden verward met de druif Montepulciano. Vino Nobile di Montepulciano wordt namelijk hoofdzakelijk gemaakt van Sangiovese, die hier traditioneel Prugnolo Gentile wordt genoemd.
De naam van de wijn verwijst dus naar de plaats Montepulciano en niet naar het gelijknamige druivenras dat vooral in Abruzzo en andere delen van Midden-Italië wordt verbouwd.
De ligging van Poggio alla Sala
De wijngaarden van Poggio alla Sala liggen in het zuidelijke gedeelte van de gemeente Montepulciano. De heuvel behoort tot de historische productiegebieden van Vino Nobile en kijkt uit over de brede Valdichiana.
Belangrijke delen van het wijngaardbezit bevinden zich rondom Sant’Ilario en de buurtschap Argiano. De wijngaarden hebben overwegend een gunstige zuidelijke expositie, waardoor de druiven veel zonlicht ontvangen.
De heuvels zijn omringd door oude eiken, cipressen, olijfgaarden en stukken bos. Deze afwisseling zorgt niet alleen voor een typisch Toscaans landschap, maar draagt ook bij aan ventilatie en temperatuurverschillen rondom de wijngaarden.
Invloed van meren en bergen
Het klimaat wordt beïnvloed door de nabijgelegen meren van Montepulciano, Chiusi en Trasimeno. Deze grote wateroppervlakken helpen sterke temperatuurschommelingen te matigen.
Ook de Monte Amiata en Monte Cetona beïnvloeden het lokale klimaat. De bergen zorgen voor luchtstromen en verkoeling, vooral tijdens de avond en nacht.
De warme en zonnige dagen bevorderen de rijping van Sangiovese. De koelere nachten helpen zuren en aroma’s te behouden. Daardoor kan Prugnolo Gentile rijpe kersen- en pruimenaroma’s ontwikkelen zonder zijn natuurlijke frisheid te verliezen.
De bodems van Poggio alla Sala
De bodems hebben een oorsprong die teruggaat tot het Plioceen. In die geologische periode bevond zich in dit gedeelte van Toscane een zee. Na het verdwijnen van het water bleven verschillende sedimentlagen achter.
De wijngaarden bevatten tegenwoordig een combinatie van fijne zandlagen, sedimentaire klei, silt en kleine stenen. Op verschillende plaatsen zijn nog duidelijk oude mariene afzettingen aanwezig.
Zand zorgt voor een goede drainage en draagt bij aan aromatische verfijning. Klei houdt tijdens droge perioden voldoende vocht vast en geeft de wijn meer structuur en kracht.
De stenen slaan overdag warmte op en geven deze na zonsondergang langzaam af. Hierdoor kunnen de druiven tijdens het lange groeiseizoen gelijkmatig rijpen.
Prugnolo Gentile
Prugnolo Gentile is de traditionele naam voor de lokale selectie van Sangiovese in Montepulciano. De naam verwijst naar de gelijkenis tussen de rijpe druiven en kleine donkere pruimen.
De druif geeft wijnen met aroma’s van zure kersen, rode bessen, pruimen en viooltjes. Afhankelijk van de rijping kunnen daar tonen van gedroogde kruiden, tabak, leer, balsamico en specerijen bij komen.
Prugnolo Gentile bezit van nature frisse zuren en duidelijke tannines. Een zorgvuldige rijping in grote houten vaten maakt de tannines zachter zonder de fruitige en kruidige eigenschappen van de druif te verbergen.
Bij Poggio alla Sala wordt de druif gebruikt voor Rosso di Montepulciano, Vino Nobile, Riserva, Parceto en Pieve Sant’Ilario. Voor verschillende topwijnen kiest het domein voor honderd procent Prugnolo Gentile.
Vino Nobile di Montepulciano
Vino Nobile di Montepulciano DOCG behoort tot de historische rode wijnen van Toscane. De benaming heeft niets met adellijke eigenaren te maken, maar verwijst naar de reputatie die de wijn eeuwenlang genoot bij vooraanstaande families en kerkelijke leiders.
Vino Nobile moet binnen de gemeente Montepulciano worden geproduceerd. De basis bestaat uit Sangiovese en de wijn moet wettelijk minimaal twee jaar rijpen voordat hij op de markt mag komen.
De stijl bevindt zich voor veel wijnliefhebbers tussen Chianti Classico en Brunello di Montalcino. Vino Nobile combineert de frisse kersen, kruiden en zuren van Sangiovese met rijpere pruimen, zachtere tannines en een ronde Toscaanse structuur.
Poggio alla Sala Vino Nobile di Montepulciano
De klassieke Poggio alla Sala Vino Nobile di Montepulciano DOCG wordt gemaakt van honderd procent Prugnolo Gentile. De druiven komen uit wijngaarden rondom Sant’Ilario.
De wijnstokken groeien op Pliocene bodems met fijne zandlagen, sedimentaire klei en kleine stenen. De zuidelijke ligging en de invloed van de omliggende meren en bergen zorgen voor een lange en gelijkmatige rijping.
Na de oogst worden de druiven ontsteeld en voorzichtig gekneusd. De traditionele vergisting met de druivenschillen duurt ongeveer veertien dagen en vindt plaats bij een gecontroleerde temperatuur die niet boven ongeveer 28 graden uitkomt.
De wijn rijpt vervolgens ongeveer achttien maanden in grote vaten van Slavonisch eikenhout. Daarna volgt minimaal zes maanden flesrijping.
In het glas toont de wijn rijpe pruimen, kersen, viooltjes en gedroogde kruiden. De smaak is vol maar elegant, met frisse zuren, rijpe tannines en een lange, licht kruidige afdronk.
Vino Nobile Riserva
De Poggio alla Sala Vino Nobile di Montepulciano Riserva DOCG wordt uitsluitend gemaakt van streng geselecteerde druiven. De huidige technische gegevens vermelden honderd procent Prugnolo Gentile uit Sant’Ilario.
De wijnstokken zijn gemiddeld ongeveer twintig tot vijfentwintig jaar oud. De opbrengst wordt beperkt om druiven met voldoende kleur, aroma en structuur te verkrijgen.
De druiven worden met de hand geoogst en in kleine bakken naar de wijnkelder gebracht. Na de vergisting rijpt de wijn ongeveer twee jaar in grote vaten van Slavonisch eikenhout.
Daarna volgt een uitgebreide flesrijping. Hierdoor krijgen de tannines tijd om zachter te worden en ontwikkelen de aroma’s zich van rijp fruit naar tabak, leer, gedroogde bloemen en fijne specerijen.
De Riserva is krachtiger en complexer dan de klassieke Vino Nobile. Goede jaargangen kunnen zonder problemen tien tot vijftien jaar of langer worden bewaard.
Parceto Vino Nobile di Montepulciano
Parceto is een streng geselecteerde Vino Nobile van honderd procent Prugnolo Gentile. De wijn komt uit Sant’Ilario en wordt gemaakt van wijnstokken met een gemiddelde leeftijd van ongeveer dertig jaar.
De opbrengst bedraagt slechts ongeveer vijftig quintalen druiven per hectare. Deze relatief lage productie geeft meer concentratie en aromatische diepgang.
De druiven vergisten in taps toelopende houten kuipen. De schilweking duurt ongeveer zestien tot achttien dagen en tijdens de vergisting wordt het sap regelmatig over de schillen gepompt.
Parceto rijpt twee jaar in kleine vaten en Franse eikenhouten barriques, gevolgd door minimaal zes maanden flesrijping.
De wijn heeft een intense robijnrode kleur met granaatrode nuances. Rijpe kersen en pruimen worden gecombineerd met kruiden, toast en een verfijnde invloed van hout. De smaak is complex en krachtig, met duidelijke maar rijpe tannines.
Pieve Sant’Ilario
Poggio alla Sala Pieve Sant’Ilario Vino Nobile DOCG vertegenwoordigt de nieuwe hoogste herkomstgerichte categorie binnen de appellatie.
De Pieve-classificatie werd ontwikkeld om de afzonderlijke historische deelgebieden van Montepulciano duidelijker herkenbaar te maken. Binnen de appellatie zijn twaalf geografische zones vastgesteld, die zijn genoemd naar oude kerkelijke gebieden.
De eerste toegestane jaargang was 2021 en kwam in 2025 op de markt. Voor Pieve gelden strengere voorwaarden voor herkomst, leeftijd van de wijnstokken, druivenrassen, opbrengst en rijping.
De Pieve Sant’Ilario van Poggio alla Sala wordt gemaakt van honderd procent Sangiovese uit Argiano. De wijngaard ligt op ongeveer 300 meter hoogte en de wijnstokken zijn gemiddeld twintig jaar oud.
De druiven worden uitsluitend met de hand geoogst. Na aankomst in de kelder worden de trossen op een sorteertafel gecontroleerd, waarna de druiven voorzichtig worden ontsteeld.
De schilweking duurt ongeveer vijfentwintig tot achtentwintig dagen. De temperatuur blijft tijdens de vergisting onder 28 graden om een beheerste extractie van kleur, aroma en tannines te verkrijgen.
De wijn rijpt drie jaar in middelgrote vaten van Slavonisch eikenhout en kleinere Franse tonneaux. Daarna volgt minimaal twaalf maanden flesrijping.
Pieve Sant’Ilario combineert rijp rood fruit met specerijen, balsamische nuances en een krachtige maar verfijnde structuur. De wijn is gemaakt voor langdurige ontwikkeling en kan het beste vooraf worden gedecanteerd.
Rosso di Montepulciano
Rosso di Montepulciano DOC is de jongere en directere interpretatie van het terroir. De Poggio alla Sala Rosso bestaat voornamelijk uit Sangiovese, aangevuld met een kleine hoeveelheid Canaiolo.
De wijn krijgt minder lange rijping dan Vino Nobile en legt daardoor meer nadruk op sappig fruit. Kersen, rode pruimen, viooltjes en verse Toscaanse kruiden staan centraal.
De tannines zijn vriendelijker en de wijn kan jong worden gedronken. Rosso di Montepulciano is daardoor geschikt als huiswijn bij pasta, pizza, charcuterie en lichte vleesgerechten.
Chianti Colli Senesi
De Poggio alla Sala Chianti Colli Senesi DOCG komt eveneens uit de wijngaarden rondom Sant’Ilario. Colli Senesi verwijst naar de heuvels van de provincie Siena.
Na een traditionele schilweking van ongeveer twaalf tot vijftien dagen rijpt de wijn zes tot acht maanden in middelgrote vaten van Slavonisch eikenhout. Tijdens deze periode vindt ook de malolactische omzetting plaats.
De wijn heeft een diepe robijnrode kleur en een delicate maar duidelijke geur. De smaak is evenwichtig, fluweelachtig en aangenaam tanninerijk.
Deze Chianti is toegankelijker dan de Vino Nobile en legt meer nadruk op verse kersen, rode bessen, viooltjes en mediterrane kruiden.
Il Torrino Toscana IGT
Il Torrino is een Toscaanse blend van ongeveer 85% Prugnolo Gentile, 10% Merlot en 5% Cabernet Franc.
Sangiovese zorgt voor frisse zuren, kersen en Toscaanse kruiden. Merlot geeft rijpe pruimen en een zachtere textuur, terwijl Cabernet Franc extra parfum, structuur en kruidigheid toevoegt.
De druiven groeien op bodems met fijn zand, silthoudende klei en Pliocene zeesedimenten. De wijnstokken zijn gemiddeld ongeveer twintig jaar oud.
Na een schilweking van vijftien tot achttien dagen rijpt Il Torrino ongeveer acht tot tien maanden in middelgrote en kleine eikenhouten vaten.
De wijn toont rijpe pruimen, kersen en kruiden, met een ronde structuur en aangenaam aanwezige tannines. Il Torrino is modern en soepel, maar behoudt duidelijk zijn Toscaanse karakter.
Mousserende wijn en Vin Santo
Naast rode wijn produceert Poggio alla Sala ook een mousserende Brut Millesimato volgens de traditionele methode. Hierbij vindt de tweede vergisting in de fles plaats.
Door de rijping op de gist ontstaan naast fris fruit ook tonen van brooddeeg, brioche en amandel. De wijn combineert een verfijnde mousse met frisse zuren en kan zowel als aperitief als bij lichte gerechten worden geschonken.
De collectie bevat daarnaast Vin Santo, de traditionele Toscaanse dessertwijn. Voor deze wijn worden witte druiven na de oogst ingedroogd, waarna het geconcentreerde sap langzaam vergist en langdurig in kleine houten vaten rijpt.
Oogst en selectie
Het oogstmoment wordt per wijngaard en wijnstijl bepaald. Voor Rosso di Montepulciano worden druiven geselecteerd die veel fris fruit en directe drinkbaarheid geven.
Voor Vino Nobile, Riserva, Parceto en Pieve Sant’Ilario wordt langer gewacht op volledige aromatische en fenolische rijpheid. Daarbij worden niet alleen suiker en zuren gecontroleerd, maar ook de smaak van de schillen, pitten en tannines.
De druiven voor de belangrijkste wijnen worden met de hand geplukt. De beste selecties worden in kleine kratten naar de wijnkelder vervoerd en voor de vinificatie opnieuw gecontroleerd.
Vinificatie
Poggio alla Sala gebruikt een traditionele vinificatie die wordt aangepast aan het karakter van iedere wijngaard. De afzonderlijke druivenpartijen worden zoveel mogelijk apart verwerkt.
De temperatuur tijdens de alcoholische vergisting wordt beheerst om te voorkomen dat te veel harde tannines uit de schillen en pitten worden gehaald. Dagelijkse remontage zorgt ervoor dat het sap gelijkmatig in contact komt met de schillen.
De duur van de schilweking varieert van ongeveer twaalf dagen voor toegankelijke wijnen tot bijna vier weken voor Pieve Sant’Ilario.
Na de alcoholische vergisting volgt de malolactische omzetting. Hierbij wordt het scherpere appelzuur omgezet in zachter melkzuur, waardoor de wijn ronder en stabieler wordt.
Rijping in Slavonisch en Frans eikenhout
Grote vaten van Slavonisch eikenhout spelen een belangrijke rol bij de klassieke Vino Nobile. Deze vaten geven minder uitgesproken houtaroma’s af dan kleine nieuwe barriques.
De wijn kan daardoor langzaam rijpen en zuurstof opnemen zonder dat het karakter van Prugnolo Gentile wordt overheerst door vanille of toast.
Voor Parceto, Il Torrino en Pieve Sant’Ilario worden daarnaast kleinere Franse eikenhouten vaten en tonneaux gebruikt. Deze geven meer structuur en kruidigheid en worden vooral ingezet bij wijnen met voldoende concentratie.
Na de houtrijping volgt een periode op fles. Deze fase is belangrijk om fruit, tannines, zuren en hout volledig met elkaar te laten versmelten.
De stijl van Poggio alla Sala
De stijl van Poggio alla Sala wordt gekenmerkt door rijp fruit, frisse zuren en duidelijke maar beheerste tannines. De wijnen zijn voller dan veel lichte Chianti’s, maar minder zwaar en zoetrijp dan sommige moderne Toscaanse blends.
De klassieke Vino Nobile toont vooral kersen, pruimen, viooltjes en gedroogde kruiden. De Riserva en Parceto voegen daar tabak, leer, specerijen en een diepere houtinvloed aan toe.
Pieve Sant’Ilario is de meest herkomstgerichte en langlevende wijn. Rosso di Montepulciano en Chianti Colli Senesi zijn juist fruitiger en eerder toegankelijk.
Il Torrino heeft door de toevoeging van Merlot en Cabernet Franc een rondere en modernere stijl, maar de hoge verhouding Sangiovese houdt de wijn fris en herkenbaar Toscaans.
Bewaren en serveren
Rosso di Montepulciano en Chianti Colli Senesi komen het beste tot hun recht wanneer zij jong worden gedronken. Een serveertemperatuur van ongeveer 15 tot 17 graden houdt het rode fruit fris.
De klassieke Vino Nobile kan afhankelijk van de jaargang ongeveer acht tot twaalf jaar worden bewaard. De Riserva en Parceto hebben doorgaans een langer ontwikkelingsvermogen.
Pieve Sant’Ilario is gemaakt voor langdurige flesrijping. In goede omstandigheden kan deze wijn vijftien jaar of langer ontwikkelen.
Jonge Vino Nobile, Riserva, Parceto en Pieve Sant’Ilario mogen één tot twee uur voor het schenken worden geopend of voorzichtig worden gedecanteerd.
Lekker bij
Rosso di Montepulciano is lekker bij pizza met venkelworst, pasta met tomatensaus, gegrilde kip, charcuterie en jonge pecorino.
Chianti Colli Senesi past goed bij pappardelle met ragout, lasagne, gegrilde worst, gevulde pasta en Toscaanse vleeswaren.
De klassieke Vino Nobile is een uitstekende begeleider van bistecca alla fiorentina, ossobuco, kalfsschenkel, lamsrack en risotto met eekhoorntjesbrood.
Vino Nobile Riserva en Parceto combineren mooi met wildzwijnragout, hertenbiefstuk, langzaam gegaarde runderwang, geroosterde lamsbout en oude pecorino.
Pieve Sant’Ilario past bij krachtige gerechten als peposo, wildstoofpot, dry-aged rundvlees, truffelgerechten en lang gerijpte Toscaanse kazen.
Il Torrino is heerlijk bij gegrilde entrecote, eendenborst, pasta met een rijke vleesragout, geroosterde groenten en halfharde kazen.
Poggio alla Sala kopen bij Wijndeal
Poggio alla Sala brengt de geschiedenis en het terroir van Montepulciano samen in een brede collectie Toscaanse wijnen. Van fruitige Rosso en Chianti Colli Senesi tot langlevende Vino Nobile, Parceto en Pieve Sant’Ilario: Prugnolo Gentile vormt steeds het herkenbare hart van het assortiment.
Bekijk de wijnen van Poggio alla Sala bij Wijndeal.nl en ontdek de elegante combinatie van rijpe kersen, pruimen, Toscaanse kruiden en verfijnde tannines.
